Metaforen
Artikels over dit thema:
Metaforen zijn belangrijke instrumenten in NLP. In dit artikel onderzoeken we de voornaamste soorten metaforen en illustreren we ze aan de hand van voorbeelden.
1. Ondiepe en diepe metaforen
In NLP maken we het onderscheid tussen ondiepe en diepe metaforen. Ondiepe metaforen hebben te maken met de oppervlaktestructuur en diepe metaforen met de dieptestructuur.
Een ondiepe metafoor is een eenvoudige gelijkenis of isomorf (vergelijkbare kenmerken). We herkennen ze aan de woorden 'zoals' of 'als'.
Bv. “Ze slaapt als een baby.”
Bv. “Hij is zo sterk als een beer.”
Diepe metaforen gebruiken homomorphismen (vergelijkbare structuren of processen).
Bv. “Het schip ploegde door de zee.”
Bv. “We worstelen ons door deze crisis.”
2. Micrometaforen
Iederen maakt (onbewust) gebruik van micrometaforen om de werkelijkheid te beschrijven. Wanneer je deze micrometaforen leert waarnemen, kun je de beperkende overtuigingen of vooronderstellingen identificeren.
Bv. “Ze bleef mijn ideeën maar aanvallen en schoot al mijn suggesties meteen af.”
3. Wisselen van een bestaande metafoor
Wanneer je een bestaande metafoor verwisselt met een nieuwe, ontstaan nieuwe perspectieven. De verwisselde metafoor stimuleert het maken van nieuwe associaties en hogere niveaus van abstractie.
Bv. Wat als het imuunsysteem meer lijkt op een boerderij dan op een oorlogsgebied?
Bv. Wat betekent het als onze markt meer een blauwe oceaan is dan een rode?
4. Vergroten van de denkruimte d.m.v. analogie
Mensen denken meestal binnen een bepaald kader of een bepaalde denkruimte. Door analogieën te maken, kan je deze denkruimte vergroten. Van daaruit kunnen nieuwe associaties en inzichten ontstaan. Deze techniek staat ook bekend als 'Thinking outside the box'.
Bv. Wat is de analogie bij bergbeklimmen en ondernemen?
Bv. Werken op kantoor lijkt op skiën omdat …
Metaforen stellen ons in staat om complexe vergelijkingen te maken. En dat is nu net wat we mochten meemaken op het jongste Team Weekend van ubeon. Na het avondeten leidde Erik Lauwers een spelletje in waarbij we elkaars kwaliteiten duidden aan de hand van metaforen.
Als ik een dier zou zijn, welk dier zou ik dan zijn. En waarom?
Al snel kregen we de smaak te pakken en een hele resem dieren passeerden de revue. Van raven naar moederkloeken. Van kameleons naar knuffelberen. Dit tot groot jolijt van de participanten.
Op die manier werd op een verrassend vriendelijke manier feedback gegeven. Blinde vlekken werden geduid en zo kreeg elk van ons een dieper inzicht in het eigen 'dier-zijn'.
Metaforen in NLP
Metaforen zijn een belangrijk begrip in NLP. De term 'metafoor' komt uit het Grieks: 'metapherein', wat 'overbrengen' of 'transfereren' betekent. In het Grieks is een 'metafoor' iets dat dingen tussen plaatsen verplaatst, zoals een kar of een kruiwagen.
Bij een metafoor wordt een zekere betekenis geïllustreerd via het overbrengen van de functie of relatie, van het ene gegeven naar het andere, bijvoorbeeld: “De samenwerking tussen de leden van het team verliep zo vlot als het samenspel bij muzikanten in een orkest.”
Volgens auteur Julian Jaynes komt 'begrip' uit de verbinding die ontstaat tussen nieuwe gegevens en vertrouwde modellen door middel van metaforen. Metaforen spelen zo een cruciale rol in de constructie van mentale modellen.
Everthing is a metaphore for everything else.
– Gregory Bateson
Milton Erickson, één van de grote inspiratiebronnen voor NLP, was een meester in het hanteren van metaforen. Hij hanteerde metaforen in verhaalvorm als drager van informatie voor het onbewuste en – in het bijzonder – om weerstanden te omzeilen.
Milton Erickson stelde dat het niet mogelijk was om het onbewuste bewuste instructies te geven en dat autoritaire suggesties veeleer op weerstand konden rekenen. Anderzijds geeft de onbewuste geest wél een respons bij openingen, opportuniteiten, tegenstrijdigheden en metaforen.
Metaforen werken als filters
Metaforen zijn niet enkel 'illustraties' van de realiteit, maar beïnvloeden tevens de manier waarop je de realiteit percipieert. Denken over een organisatie als respectievelijk een 'machine', een 'bijenkorf' of een 'voetbalteam' zal de perceptie van de organisatie aanzienlijk veranderen. Metaforen bieden immers eenvoudige en toch verregaande encodering van fundamentele relaties. Ze zijn de meest effectieve manier om diepere structuren voor te stellen, zoals waarden en identiteit.
Metaforen reiken verschillende technieken aan die we kunnen hanteren in functie van creativiteit, verhoogd leervermogen, lateraal denken, enz.
Hoe kun je metaforen leren gebruiken?
Als Systemic NLP Master Practitioner leer je werken met metaforen. NLP biedt je immers concreet inzetbare technieken aan om a.d.h.v. metaforen feedback te geven, overtuigingen te veranderen en perceptie te managen, enzovoort.
